भदौ १२, काठमाडौं,
नेपाल–चीन सीमा क्षेत्रमा बुधबार आएको विनाशकारी आकस्मिक बाढीले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति पुर्याएको छ। भदौ १० गते (२६ अगस्ट २०२६) रसुवा जिल्लाको भोटेकोशी नदी प्रणालीमा आएको बाढीपछि खोज तथा उद्धार अभियान जारी रहँदा नेपालमा मात्रै मृत्यु हुनेको संख्या ४७५ पुगेको नेपाल प्रहरीले जनाएको छ। सयौँ मानिस अझै बेपत्ता छन् र नदीको तल्लो तटीय क्षेत्रमा समेत खोजी तीव्र पारिएको छ।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार यो सामान्य वर्षाजन्य बाढी मात्र नभई हिमाली क्षेत्रमा हिमनदी तथा चट्टानको ठूलो भाग अचानक खस्दा नदीमा ठूलो परिमाणमा पानी, हिउँ, ढुंगा र माटो मिसिएर आएको विनाशकारी बहावसँग सम्बन्धित देखिएको छ। घटनाले रसुवाको ल्हेन्दे खोला तथा भोटेकोशी नदी क्षेत्रमा विशेष ठूलो क्षति पुर्याएको थियो। प्रारम्भिक वैज्ञानिक विश्लेषणहरूले हिमनदीको अस्थिरता र उच्च हिमाली क्षेत्रमा बढ्दो तापक्रमलाई यस्तो घटनाको सम्भावित पृष्ठभूमिसँग जोडेको बताएका छन्।
बाढीको बहावले घर, होटल, सडक, पुल, बजार तथा जलविद्युत् संरचनाहरू बगाएको छ। रसुवाको सीमावर्ती क्षेत्र, विशेषगरी टिमुरे, रसुवागढी तथा भोटेकोशी आसपासका क्षेत्र, अत्यन्त प्रभावित भएका छन्। बाढीले चीनतर्फको तिब्बतस्थित ग्यिरोङ क्षेत्रमा समेत ठूलो क्षति पुर्याएको छ। नेपालतर्फ मात्रै करिब ४० किलोमिटर सडक र दर्जनौँ पुलमा क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण छ।
उद्धार अभियान तीव्र
विपद्पछि नेपाल प्रहरी, नेपाली सेना र सशस्त्र प्रहरी बलसहित ठूलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी उद्धार तथा खोजीमा परिचालित छन्। हेलिकोप्टरबाट जोखिममा परेका मानिसलाई सुरक्षित स्थानमा सार्ने काम भइरहेको छ। पछिल्लो विवरणअनुसार ३,२०० भन्दा बढी मानिसलाई उद्धार गरिएको छ भने अझै बेपत्ता व्यक्तिहरूको खोजी नदीको बहावसँगै तल्लो क्षेत्रमा विस्तार गरिएको छ।
यस विपद्को अर्को गम्भीर पक्ष भनेको विदेशी नागरिकको ठूलो संख्या सम्पर्कविहीन हुनु हो। प्रभावित क्षेत्र कैलाश–मानसरोवर यात्राका लागि प्रयोग हुने प्रमुख मार्ग भएकाले भारतीयसहित विभिन्न देशका पर्यटक, तीर्थयात्री र कामदारहरू प्रभावित भएका छन्। ३० भन्दा बढी देशका नागरिक सम्पर्कविहीन रहेको विवरण सार्वजनिक भएको छ, यद्यपि विभिन्न निकायले फरक–फरक समयमा तथ्यांक संकलन गरिरहेकाले संख्या परिवर्तन हुन सक्ने अधिकारीहरूले बताएका छन्।
थप बाढीको जोखिम
विपद् अझै पूर्ण रूपमा टरेको छैन। बाढीले नदीको बहावमा ढुंगा र माटो थुपारेर केही स्थानमा अस्थायी ताल वा पानी जम्ने क्षेत्र बनाएको र त्यहाँ पानीको मात्रा बढ्दै गएमा अर्को ठूलो बहाव आउन सक्ने चेतावनी दिइएको छ। यही जोखिमका कारण केही क्षेत्रमा उद्धार कार्यसमेत अत्यन्त सावधानीपूर्वक सञ्चालन भइरहेको छ।
नेपाल प्रहरीले बाढीमा बगेका तथा विभिन्न स्थानमा फेला परेका पहिचान नखुलेका शवहरूको विवरणसमेत सार्वजनिक गर्न थालेको छ। पछिल्लो विवरणमा रसुवा विपद्सँग सम्बन्धित शवहरू नवलपरासी, तनहुँ, कास्की, चितवन, गोरखा लगायतका जिल्लामा समेत फेला परेको देखिन्छ, जसले बाढीको बहाव कति टाढासम्म पुगेको थियो भन्ने देखाउँछ।
यो विपद् नेपालको पछिल्लो समयकै सबैभन्दा गम्भीर प्राकृतिक प्रकोपमध्ये एक बनेको छ। खोज तथा उद्धारसँगै अब बेपत्ताको पहिचान, शव व्यवस्थापन, विस्थापितको पुनर्स्थापना र क्षतिग्रस्त सडक तथा पुल पुनर्निर्माण सरकारका लागि ठूलो चुनौती बनेका छन्। अधिकारीहरूले अझै धेरै मानिसको अवस्था स्पष्ट हुन बाँकी रहेकाले क्षतिको पूर्ण विवरण आउन समय लाग्ने बताएका छन्।
