नेपालमा सुनको कारोबार तोला र ग्रामको आधारमा हुने गरेको छ । एक किलो सुनमा कति तोला हुन्छ र त्यसको मूल्य कति पर्छ भन्ने जिज्ञासा धेरैलाई हुन्छ । विशेष गरी ठूलो परिमाणमा सुन बरामद वा व्यापारको खबर आउँदा यो प्रश्न उठ्ने गर्छ ।

नेपालमा प्रयोग हुने सुन जोख्ने परम्परागत इकाईहरूमा लाल, आनी, तोला र ग्राम मुख्य छन् । सबैभन्दा सानो इकाई पैंट हो । १० पैंट बराबर १ लाल हुन्छ । १ आनी बराबर ६ लाल २ पैंट (लगभग १.६६ लाल) हुन्छ । १ तोला भने १०० लाल वा १६ आनी बराबर हुन्छ ।

तौलको हिसाबमा १ तोला = ११.६६४ ग्राम (लगभग ११.६६ ग्राम) मानिन्छ । यसै आधारमा १ किलो (१००० ग्राम) सुनमा ८५.७३५ तोला (अर्थात् ८५ तोला ७३ लाल जति) हुन्छ ।

नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार हाल छापावाला (हलमार्क) सुनको मूल्य प्रतितोला रु. २९६,७०० कायम छ (२०८२ चैत्र ३० सम्मको आधिकारिक दर) ।

यसलाई आधार मान्दा एक किलो सुनको मूल्य करिब रु. २ करोड ५४ लाख २७ हजार (२५४,२७,००० रुपैयाँ) आसपास पर्छ ।

हिसाब यसप्रकार छ :
८५.७३५ तोला × २९६,७०० ≈ २,५४,२७,५०० रुपैयाँ (लगभग) ।
यो मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय बजार, अमेरिकी डलरको भाउ र स्थानीय माग–आपूर्तिमा निर्भर रहन्छ । दैनिक रूपमा सुनको मूल्यमा सामान्य उतार–चढाव भइरहन्छ ।

नेपालमा सुनचाँदीको किनबेच मुख्य रूपमा तोला मा हुन्छ भने ठूलो व्यापार वा औद्योगिक प्रयोजनमा ग्राम र किलो को प्रयोग पनि गरिन्छ । पुरानो समयदेखि नै तोला, आनी र लालको प्रचलन कायम छ ।

सुन किन्ने/बेच्ने बेला ध्यान दिने कुराहरू :
हमेशा हलमार्क (छापावाला) सुन मात्र किन्नुहोस् । हालको आधिकारिक मूल्य नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघको वेबसाइट वा विश्वसनीय ज्वेलर्सबाट जाँच गर्नुहोस् । मूल्य दैनिक परिवर्तन हुने भएकाले खरिदअघि अपडेट हेर्नु आवश्यक छ । सुन लगानीका लागि लोकप्रिय धातु हो । तर बजारको उतार–चढाव र शुद्धताको जोखिमलाई ध्यानमा राखेर मात्र लगानी गर्न सल्लाह दिइन्छ ।